Het Integratiedecreet omschrijft woonwagenbewoners als personen die legaal in België verblijven en die wonen of woonden in een woonwagen als omschreven in de Vlaamse Wooncode, of waarvan de ouders dat deden, met uitzondering van bewoners van campings of gebieden met weekendverblijven.

Met deze omschrijving verwijst de Vlaamse overheid naar de Roms, Manoesjen of Voyageurs die naar traditie wonen of woonden in een woonwagen.

Op deze pagina:

• Geen homogene bevolkingsgroep 
• Cijfers 
• Andere groepen 

Geen homogene bevolkingsgroep

Woonwagenbewoners omschrijven zichzelf als Rom, Manoesj of Voyageur. De herkenning en erkenning door de andere Roms, Manoesjen of Voyageurs, is voor hen het belangrijkste. Dat gebeurt op basis van sociale en culturele kenmerken. Het wonen in een woonwagen, vroeger of nu, is een element dat meespeelt.

Roms en Manoesjen worden in de volksmond vaak 'zigeuners' genoemd.

Woonwagenbewoners vormen dus geen homogene bevolkingsgroep.
De drie deelgroepen:

• Voyageurs stammen af van de autochtone trekkende bevolking: mensen die voortdurend rondtrokken en onderweg de kost verdienden met allerlei ambulante activiteiten. Ze spreken Nederlands, maar gebruiken soms nog Bargoense woorden.
    
• De Manoesjen kwamen in de 15de eeuw naar onze streken. Door de eeuwen heen integreerden ze zich gedeeltelijk in de omgeving en de maatschappij rondom hen. Ze spreken Manoesj en Nederlands.
   
• De Roms kwamen eind 19de – begin 20ste eeuw naar hier vanuit Oost-Europa. Ze vallen op door hun traditionele levenswijze en kledij. Ze trekken rond van voorjaar tot najaar in familiegroepen. Hun eerste taal is het Romanés, een taal verwant aan het Manoesj. Hun tweede taal is het Frans. Jongeren spreken ook Nederlands.

Sommige mensen beschouwen zichzelf als woonwagenbewoners, hoewel ze in een huis wonen. Ze hebben een nomadische herkomst en onderhouden nauwe banden met woonwagenbewoners die in een woonwagen wonen.

Naar boven 

Cijfers

Het Vlaams Minderhedencentrum telde in 1999 en in 2003 het aantal mensen dat in een woonwagen woont.

• Ongeveer 850 woonwagengezinnen – 2500 mensen - in Vlaanderen wonen in een caravan of woonwagen. 300 daarvan zijn Rom of Manoesj van origine. De meeste woonwagenbewoners die permanent in Vlaanderen wonen, zijn Belg.
• Daarnaast is een duizendtal gezinnen uit het buitenland op doortocht in Vlaanderen. Soms hebben ze familiale banden met de Belgische Roms of Manoesjen.
• Het aantal gezinnen dat zichzelf woonwagenbewoner noemt, maar in een huis woont is moeilijk te tellen. Het VMC schat hun aantal op 7500 personen.

Al deze cijfers zijn een raming. Exacte cijfers verzamelen over woonwagenbewoners is niet eenvoudig. Want juridisch-administratief staan ze niet als woonwagenbewoners geregistreerd, maar als inwoners van België. Je vindt ze dus niet zomaar in de statistieken terug.

Bekijk de resultaten van de telling van 2003

Naar boven 

Andere groepen

De volgende groepen worden soms in één adem genoemd met woonwagenbewoners. Maar om diverse redenen rekenen we ze niet tot de woonwagenbewoners:

• Roma: een groep die Romanés spreekt, net als de Roms. Het verschil met de Roms:
  • Roma zijn recent vanuit Oost-Europa naar West-Europa geëmigreerd;
  • ze wonen in huizen of appartementen, niet in woonwagens.

Lees meer over de Roma

• Campingbewoners: minder begoede mensen die de stad ontvlucht zijn om op een camping te gaan wonen. Zij hebben geen nomadische herkomst.
   
• Trekkende beroepsbevolking: foorreizigers, circusartiesten en binnenschippers. Zij trekken rond, omdat hun beroep dat vereist.
   

Naar boven