Het is intussen vier jaar geleden dat  de Commissie voor de Interculturele Dialoog haar eindverslag indiende. Tijd voor een balans. Welke positieve en negatieve punten zijn er, en wat zijn de verwachtingen voor de toekomst?

Op een studievoormiddag op 23 september bogen vertegenwoordigers van middenveld en wetenschap zich over deze vragen. Vanuit het VMC maakte Marleen Heysse daarbij een stand van zaken op voor het minderhedenbeleid in Vlaanderen.

Lees de tekst ‘Stand van zaken vier jaar na het Eindverslag Interculturele Dialoog’  

Het huidige hoofddoekendebat dreigt alleen maar verliezers op te leveren. Dat is de rode draad in het opiniestuk ‘Het respect moet terugkeren’ dat in ‘De Standaard’ van 26 september 2009 verscheen.

Ook Marleen Heysse, directeur van het Vlaams Minderhedencentrum, ondertekende de tekst.

Dit debat moet je op de juiste plaats voeren en je moet zorgvuldig de gesprekspartners kiezen, stellen de ondertekenaars. De huidige gepolariseerde discussie heeft het vertrouwen van de mensen in de overheid en de samenleving geschaad. Politieke verantwoordelijken moeten ook duidelijk het signaal geven dat medeburgers met een moslimachtergrond er voor eens en voor altijd bijhoren.

Lees het opiniestuk  

Standpunt van het Minderhedenforum, Samenlevingsopbouw Vlaanderen vzw, het Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen, het Vlaams Minderhedencentrum, de Vlaamse Scholierenkoepel vzw en Welzijnszorg vzw.

Aanpassing van het inschrijvingsrecht?

Het Lokaal Overleg Platform (LOP) Brussel secundair onderwijs bereikte op 10 maart 2009 een akkoord over een nieuw inschrijvingssysteem voor alle leerlingen in het gewest. Vanaf het schooljaar 2009-2010 zullen ouders hun kinderen telefonisch kunnen aanmelden. Een callcenter zal de vervelende kampeertoestanden vervangen door virtuele wachtrijen. In de regio Leuven bestaat al een callcenter. Ouders laten zo weten dat ze hun kind in een bepaalde school voor het eerste jaar secundair onderwijs wensen in te schrijven.

Het LOP Brussel koppelt aan het recente akkoord wel een extra voorwaarde. Kinderen die schoollopen in een basisschool en zich op dezelfde campus wensen in te schrijven in de secundaire school, hebben voorrang.

Onderwijsminister Frank Vandenbroucke verheugt zich over het akkoord voor de inschrijvingen in het Brusselse secundair onderwijs. De minister stelt voor om de voorrangsmaatregel te veralgemenen voor Vlaanderen. Hij zal op korte termijn ijveren voor een parlementaire meerderheid om het GOK-decreet in die zin aan te passen. Een zoveelste wijziging van het inschrijvingsrecht kondigt zich aan.

Veel kanttekeningen

We vinden dit een ongelukkige gang van zaken. Een geslaagd gelijke kansenbeleid is niet gebaat bij overhaaste wetgeving. Het invoeren van deze maatregel kan niet zonder eerst de effecten te bestuderen. Welk effect heeft dit op de beschikbare plaatsen in de basis- en secundaire scholen? In welke wijken of buurten liggen de campussen? Hoeveel plaatsen blijven er over voor de kansarme kinderen uit de buurt? Welk effect heeft deze voorrang op de andere GOK-maatregelen?

Bovendien hebben we bij de voorrangsregel voor kinderen uit de lagere scholen ook inhoudelijke kanttekeningen.

• We twijfelen sterk of deze nieuwe voorrangsregel de kansarme leerlingen ten goede komt. Kansarme gezinnen verhuizen meer dan middenklassers en hun kinderen veranderen vaker van school. De opdracht die lagere scholen hebben rond schoolloopbaanbegeleiding zou op bepaalde campussen kunnen evolueren naar een selectieopdracht. Leerlingen uit sociaal-economisch sterke milieus krijgen zo voorrang op kansarme leerlingen.
• Een overgang van basis naar secundair onderwijs is een scharniermoment in de schoolloopbaan van elk kind. Dit moment vraagt een weloverwogen schoolkeuze op basis van de interesses, vaardigheden en talenten van het kind. De locatie van de basisschool mag geen bepalende factor zijn.
• Tot slot kan een dergelijke voorrangsregel scholen ook een excuus bieden om niet langer rond gelijke onderwijskansen te werken. Scholen die nu al in de lagere school een (elitair) kansrijk publiek aanspreken krijgen zo een instrument in handen om deze populatie te behouden.

Sommige scholen zijn nu al onwettig bezig. In bepaalde regio’s verleent een aantal secundaire scholen reeds voorrang aan kinderen van de basisschool, zonder het bestaan van een decretaal kader. Het is onaanvaardbaar dat die scholen zich zo boven de wet plaatsen. Een veralgemeende en correcte toepassing van het inschrijvingsrecht blijft uit en er ontbreekt een efficiënte controle. Dat maakt een effectenmeting op termijn onmogelijk.

Correcte toepassing van het inschrijvingsrecht

We willen dan ook alle secundaire scholen oproepen om eerst het huidige inschrijvingsrecht naar de letter en de geest toe te passen, vooraleer politici aan te sporen tot een nieuwe wijziging over gaan.

Aan de politici vragen we om eerst te reflecteren en de effecten van huidige experimenten rond inschrijvingssystemen te onderzoeken. Biedt de huidige voorrangsregeling voldoende kansen? Komen deze regels het diversiteitbeleid ten goede? Welk effecten hebben ze op de spreiding van de kansarme allochtone en autochtone leerlingen? Vragen die een antwoord eisen, voor men aan het inschrijvingsrecht begint te tornen.

Internationale migratie wordt steeds belangrijker. Naar schatting 200 miljoen mensen leven buiten het land waar ze geboren zijn. Ongeveer 60 procent van de geregistreerde migranten woont in de meest welvarende landen.

Ook België is een immigratieland. In 1980 waren er ongeveer 40.000 legale migranten. Dat aantal steeg in 2004 tot ruim 70.000.

Kortom: internationale migratie is een realiteit. En dat zal zo blijven, onder andere door de toenemende globalisering. Alleen een actief immigratiebeleid kan daarop inspelen.

Lees meer

"Alle overheden in ons land voeren een beleid rond integratie en migratie, maar de samenhang is ver zoek. In de uittredende federale regering druisten maatregelen van verschillende ministers soms lijnrecht tegen elkaar in. De nieuwe federale regering moet zorgen voor meer afstemming tussen de verschillende beleidsniveaus en federale departementen”, zeggen  Pieter De Gryse, directeur van Vluchtelingenwerk Vlaanderen, en Ruth Stokx, directeur van het Vlaams Minderhedencentrum, in een opiniestuk in De Tijd van 14 juni.

Ze lanceren twee voorstellen:

• De regering blaast de Interministeriële Conferentie voor het Migratie- en Integratiebeleid nieuw leven in. De conferentie brengt vertegenwoordigers van de federale, de gewest- en gemeenschapsregeringen rond de tafel. Ze is de ideale spelverdeler voor het migratie- en integratiebeleid in België.
• Een coördinerend minister voor Migraties zorgt ervoor dat de verschillende ministers in de federale regering een coherent migratiebeleid voeren.

Lees de volledige tekst

Het Vlaams Minderhedencentrum heeft ernstige vragen bij een wetsontwerp  dat de regels voor gezinshereniging met EU-burgers en Belgen wil hervormen en wijst op een aantal valkuilen.

Lees het volledige standpunt

Op 24 oktober 2006 bespreekt de commissie Volksgezondheid in het federale parlement het ontwerp van de nieuwe Opvangwet. De commissie buigt zich over de medische hulp aan asielzoekers. Het Vlaams Minderhedencentrum en haar partners geven in een nota aan hoe sommige pijnpunten nog weggewerkt kunnen worden:

• Het wetsontwerp zegt te weinig over medische hulp aan asielzoekers die niet in een  opvangcentrum of lokaal opvanginitiatief verblijven. Uit onze praktijkervaring weten we dat een duidelijke regeling nodig is.
• Het wetsontwerp voorziet één arts per opvangcentrum. Net als elke patiënt heeft een asielzoeker recht op vrije keuze van zijn arts. Het is beter dat er meer dan één arts verbonden is aan elk centrum.
• De regering plant een nieuwe definitie en afbakening van de medische hulp. Wij vragen voorzichtigheid bij het sleutelen aan de bestaande, zorgvuldig samengestelde nomenclatuur.

Volledige nota downloaden (pdf)

Het kabinet van minister Dupont bereidt een aanpassing voor van de antidiscriminatiewet. Dupont is in de federale regering bevoegd voor gelijke kansen en maatschappelijke integratie. Het Vlaams Minderhedencentrum maakte een advies over aan de minister over de geplande aanpassing.

De minister wil slachtoffers van discriminatie effectief de mogelijkheid geven om schadevergoeding te eisen, via een burgerrechtelijke procedure. Dat is een goede zaak.

Tegelijk speelt hij met het idee om de strafrechtelijke procedure af te schaffen. Daardoor zou het openbaar ministerie niet langer namens 'de samenleving', in het algemeen belang dus, discriminatie kunnen aanklagen.

Het Vlaams Minderhedencentrum adviseert om zowel een strafrechterlijke als een burgerrechterlijke procedure te voorzien. Het naast elkaar bestaan van beide procedures is juridisch perfect mogelijk.

De burgemeester van Beveren vraagt aan de scholen in zijn gemeente om anderstalige kinderen niet in te schrijven. Dat is een flagrante overtreding van zowel het Internationaal Kinderrechtenverdrag als het Decreet Gelijke Onderwijskansen.
 
De scholen van het vrije- en gemeenschapsnet in Beveren lieten onmiddellijk weten dat ze dit besluit niet opvolgen. Minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke reageerde verontwaardigd op de uitspraken van burgemeester Van de Vijver.

Ook de minderhedensector nam bij monde van het Oost-Vlaams Diversiteitscentrum ODiCe duidelijk stelling in: de leerplicht geldt ook voor kinderen zonder wettig verblijf. De sector biedt aan om, op basis van haar ervaring, samen te zoeken naar een haalbare werkwijze.

De jongste dagen was er heel wat te doen rond het betrekkelijk bescheiden aantal niet-Belgen dat zich liet inschrijven als kiezer voor de gemeenteraadsverkiezingen op zondag 8 oktober 2006. Het Vlaams Minderhedencentrum vindt het zelf ook jammer dat niet meer niet-Belgen de stap gezet hebben om zich te laten registreren.

Concluderen dat daarom het gemeentelijk stemrecht een maat voor niets is geweest is voor ons een stap te ver. Puur principieel is het belangrijk dat iedere burger die hier langdurig verblijft de kans krijgt om deel te nemen aan de verkiezingen op gemeentelijk niveau. In die zin is en blijft de invoering van het gemeentelijk stemrecht voor niet-Belgen een positieve zaak.

Lees het volledige standpunt

Het katholieke onderwijs vindt dat scholen leerlingen moeten kunnen weigeren in bepaalde studierichtingen. Het wil daarom de rol van leerlingen en ouders bij de studiekeuze beperken.

Het Vlaams Minderhedencentrum verzet zich hiertegen. Voor ons is dit een stap terug in de tijd. Een inperking van de rol van leerlingen en ouders laat scholen toe om alleen leerlingen met een bepaald  profiel te aanvaarden. Het decreet gelijke onderwijskansen wordt hiermee ondergraven.

Trouwens, scholen zijn nu al betrokken bij de studiekeuze. Leerlingen kiezen in overleg met hun ouders, het centrum voor leerlingenbegeleiding én de school. Met de attesten (a, b, c) die ze uitreiken. kunnen scholen de studiekeuze sturen.

Lees het volledige standpunt (pdf)

Hulp aan illegalen is strafbaar, verklaarde Patrick Dewael, minister van Binnenlandse Zaken, onlangs. Het Vlaams Minderhedencentrum is het daar niet mee eens.

Mensen helpen is niet strafbaar, vinden wij. Zelfs als die mensen geen verblijfsvergunning hebben. De Belgische en Europese wetgeving stellen  duidelijk dat hulp aan illegalen mag, als het uit humanitaire overwegingen gebeurt. Hulpverlening aan mensen zonder papieren is noodzakelijk. Maar het is slechts een tijdelijke oplossing: een manier om de samenleving leefbaar te houden. Mensen mogen niet de rest van hun leven in de illegaliteit blijven. Dat is niet gezond voor henzelf en niet voor de samenleving.

Lees het volledige standpunt (verschenen als opiniestuk in De Tijd, 17 januari 2006)